Սեպտեմբերին նախատեսված փորձեր

 

1. Կարտոֆիլի բջիջներում օսմոսի դիտարկում

Նպատակ՝ ցույց տալ, թե ինչպես է ջուրը բջջաթաղանթով շարժվում տարբեր խտության լուծույթների միջև։

Անհրաժեշտ նյութեր և սարքեր՝

• 2–3 կարտոֆիլ

• Ջուր

• Կերակրի աղ

• 3 բաժակ կամ փորձանոթ

• Դանակ

• Թեյի գդալ

• Կշեռք՝ ցանկալի է

Փորձի ընթացքը՝

1. Կարտոֆիլից կտրել մոտավորապես նույն չափի 3 կտոր։

2. Առաջին բաժակում լցնել սովորական ջուր։

3. Երկրորդում պատրաստել թույլ աղաջուր, իսկ երրորդում՝ ավելի խիտ աղաջուր։

4. Յուրաքանչյուր բաժակում դնել մեկ կարտոֆիլի կտոր։

5. Թողնել 30–60 րոպե։

6. Հանել կտորները և համեմատել դրանց կարծրությունը կամ զանգվածը։

Արդյունք՝ ջրում գտնվող կարտոֆիլը սովորաբար դառնում է ավելի պինդ, իսկ խիտ աղաջրում՝ ավելի փափուկ և կարող է կորցնել զանգվածը։

Բացատրություն՝ ջուրը օսմոսի միջոցով շարժվում է այն կողմ, որտեղ լուծված նյութերի խտությունն ավելի բարձր է։չ

2. Բույսի ֆոտոսինթեզի դիտարկում

Նպատակ՝ ցույց տալ, որ լույսի ազդեցությամբ բույսը ֆոտոսինթեզի ընթացքում արտադրում է թթվածին։

Անհրաժեշտ նյութեր և սարքեր՝

• Ջրային բույս, օրինակ՝ էլոդեա

• Թափանցիկ բաժակ կամ փորձանոթ

• Ջուր

• Լամպ

• Ժամացույց

• Ցանկության դեպքում՝ փոքր քանակությամբ սննդային սոդա

Փորձի ընթացքը՝

1. Ջրային բույսը դնել ջրով լի բաժակի մեջ։

2. Բաժակը տեղադրել լամպի մոտ։

3. Դիտարկել բույսի տերևներից դուրս եկող փոքր գազային պղպջակները։

4. Մեկ րոպեի ընթացքում հաշվել պղպջակների քանակը։

5. Լամպը հեռացնել բույսից և կրկին հաշվել պղպջակները։

6. Համեմատել արդյունքները։

Արդյունք՝ լույսի աղբյուրին ավելի մոտ գտնվելու դեպքում սովորաբար ավելի շատ պղպջակներ են առաջանում։

Բացատրություն՝ լույսի ուժգնության մեծացման դեպքում ֆոտոսինթեզը կարող է արագանալ, և բույսը ավելի շատ թթվածին է արտադրում։

3. Խմորասնկերի «փուչիկը»՝ բջջային շնչառության ուսումնասիրություն

Նպատակ՝ ցույց տալ, որ խմորասնկերը շաքարը քայքայելիս արտադրում են ածխաթթու գազ։

Անհրաժեշտ նյութեր և սարքեր՝

• Չոր խմորիչ

• Շաքարավազ

• Տաք ջուր

• Փոքր պլաստիկ շիշ

• Փուչիկ

• Թեյի գդալ

• Ձագար՝ ցանկալի է

Փորձի ընթացքը՝

1. Շշի մեջ լցնել մոտ 100–150 մլ գոլ ջուր։

2. Ավելացնել 1 թեյի գդալ շաքար և խառնել։

3. Ավելացնել մոտ 1 թեյի գդալ չոր խմորիչ։

4. Շշի բերանին ամրացնել փուչիկ։

5. Շիշը թողնել տաք տեղում 10–20 րոպե։

Արդյունք՝ որոշ ժամանակ անց փուչիկը սկսում է փքվել։

Բացատրություն՝ խմորասնկերը շաքարը քայքայելիս արտադրում են ածխաթթու գազ (CO₂), որը լցվում է փուչիկի մեջ։

Հետաքրքիր տարբերակ՝ կարելի է միաժամանակ պատրաստել երեք շիշ՝ առանց շաքարի, քիչ շաքարով և շատ շաքարով, ապա համեմատել, թե որ դեպքում է փուչիկն ավելի արագ փքվում։