Սեպտեմբերին նախատեսված փորձեր

 

1. Կարտոֆիլի բջիջներում օսմոսի դիտարկում

Նպատակ՝ ցույց տալ, թե ինչպես է ջուրը բջջաթաղանթով շարժվում տարբեր խտության լուծույթների միջև։

Անհրաժեշտ նյութեր և սարքեր՝

• 2–3 կարտոֆիլ

• Ջուր

• Կերակրի աղ

• 3 բաժակ կամ փորձանոթ

• Դանակ

• Թեյի գդալ

• Կշեռք՝ ցանկալի է

Եռօրյա աշխատարանի ամփոփում

 

Թեմա՝ «Կենսաբանության ուսուցումը փորձի և հետազոտության միջոցով»
Տևողություն՝ 3 օր
Մասնակիցներ՝ 4 սովորող

Եռօրյա աշխատարանի ընթացքում  սովորողները հնարավորություն ունեցան  կենսաբանության ուսուցումը դիտարկել և իրականացնել փորձարարական ու հետազոտական աշխատանքի միջոցով։ Աշխատարանի հիմնական նպատակն էր զարգացնել կենսաբանական երևույթները դիտարկելու, փորձեր իրականացնելու, արդյունքները վերլուծելու և սեփական աշխատանքը ներկայացնելու հմտությունները։

Առաջին օրը սովորողները ծանոթացան աշխատարանի ծրագրին և կրթահամալիրում կենսաբանության դասավանդման տարբեր մոտեցումներին։ Քննարկեցինք փորձարարական, նախագծային և հետազոտական ուսուցման հնարավորությունները, բնագիտական դիտարկումների և սովորողի ինքնուրույն աշխատանքի կարևորությունը։ Առանձնահատուկ տեղ հատկացվեց մանրադիտակով աշխատանքին․ սովորողները ծանոթացան մանրադիտակի կառուցվածքին, աշխատանքի սկզբունքին և անվտանգության կանոններին, պատրաստեցին պարզ մանրադիտակային նմուշ և դիտարկեցին բուսական բջիջներ։ Դիտարկումների արդյունքում նրանք նկարագրեցին և գրանցեցին տեսած կառուցվածքները։

Երկրորդ օրը իրականացվեց «Ֆոտոսինթեզի արդյունքում տերևում առաջացած օսլայի հայտնաբերումը» փորձը։ Սովորողները նախ քննարկեցին ֆոտոսինթեզի և օսլայի առաջացման կապը, այնուհետև փորձնական եղանակով հեռացրին տերևի քլորոֆիլը և յոդի լուծույթի միջոցով հայտնաբերեցին օսլայի առկայությունը։ Փորձի ընթացքում նրանք հետևեցին գունային փոփոխություններին, համադրեցին ստացված արդյունքները կենսաբանական գործընթացների հետ և ձևակերպեցին եզրակացություններ։ Աշխատանքի ընթացքում կարևոր էր նաև անվտանգության կանոնների պահպանումը։

Դալլաքյան Մարիամի ամփսփումը` այստեղ։

Միքայելյան Եվայի ամփոփումերը կարող եք կարդալ` 1, 2:

Երրորդ օրը նվիրվեց կատարված աշխատանքների ամփոփմանը, արդյունքների քննարկմանն ու ներկայացմանը։ 

Աշխատարանի ընթացքում սովորողները ոչ միայն ձեռք բերեցին նոր գիտելիքներ և գործնական հմտություններ, այլև հնարավորություն ունեցան հասկանալու, որ կենսաբանությունը կարելի է ուսումնասիրել ոչ միայն տեսական նյութի միջոցով, այլև դիտարկելով, փորձարկելով, հետազոտելով և սեփական եզրակացությունները ձևակերպելով։

Եռօրյա աշխատարանի ավարտին մասնակիցները կարողացան ինքնուրույն աշխատել մանրադիտակով, կատարել պարզ կենսաբանական փորձ, արձանագրել և վերլուծել դիտարկումները, ձևակերպել եզրակացություններ և ներկայացնել կատարված աշխատանքը։ 

Եռօրյա աշխատարան կենսաբանություն առարկայից

 

 

Թեմա՝ «Կենսաբանության ուսուցումը փորձի և հետազոտության միջոցով»

Տևողություն՝ 3 օր

Նպատակ՝ մասնակիցներին ծանոթացնել կրթահամալիրում կենսաբանության դասավանդման մոտեցումներին, զարգացնել մանրադիտակով աշխատելու և կենսաբանական փորձեր իրականացնելու հմտությունները, ինչպես նաև ձևավորել կատարված աշխատանքը վերլուծելու, ներկայացնելու և բլոգներում հրապարակելու կարողություն։

Օր 1․ Ծանոթացում, կենսաբանության դասավանդման մեթոդներ և աշխատանք մանրադիտակով

Նպատակ՝

· Մասնակիցների և աշխատարանի ծրագրի ներկայացում։

· Ծանոթացում կրթահամալիրում կենսաբանության դասավանդման մեթոդներին։

· Հետազոտական և փորձարարական ուսուցման առանձնահատկությունների քննարկում։

· Մանրադիտակի կառուցվածքի և աշխատանքի սկզբունքների ուսումնասիրություն։

· Մանրադիտակով գործնական աշխատանքի իրականացում։

Աշխատանքի ընթացք

1. Մասնակիցների ծանոթացում և աշխատարանի նպատակների ներկայացում։

2. Քննարկում՝ «Ինչպե՞ս կարելի է կենսաբանությունը սովորել դիտարկման, փորձի և հետազոտության միջոցով»։

3. Կրթահամալիրում կիրառվող կենսաբանության դասավանդման մեթոդների ներկայացում՝

o փորձարարական ուսուցում,

o նախագծային աշխատանք,

o բնագիտական դիտարկումներ,

o հետազոտական առաջադրանքներ,

o սովորողի ինքնուրույն աշխատանքի կազմակերպում,

o աշխատանքի լուսաբանում բլոգում։

4. Մանրադիտակի հիմնական մասերի ներկայացում և աշխատանքի անվտանգության կանոնների քննարկում։

5. Մանրադիտակային պատրաստուկի պատրաստում։

6. Բուսական բջիջների դիտարկում մանրադիտակով։

7. Դիտարկված կառուցվածքների նկարագրում, նկարում կամ լուսանկարում։

8. Օրվա վերջում՝ կարճ քննարկում և արդյունքների ամփոփում։

Ակնկալվող արդյունք

Մասնակիցը կկարողանա ճիշտ օգտվել մանրադիտակից, պատրաստել պարզ մանրադիտակային նմուշ և ներկայացնել իր դիտարկումները։

Օր 2․ Տերևում օսլայի հայտնաբերում յոդի միջոցով

Թեմա

«Ֆոտոսինթեզի արդյունքում տերևում առաջացած օսլայի հայտնաբերումը»

Նպատակ

· Հասկանալ ֆոտոսինթեզի և օսլայի առաջացման կապը։

· Ծանոթանալ տերևից քլորոֆիլի հեռացման եղանակին։

· Փորձով հայտնաբերել օսլայի առկայությունը տերևում։

· Զարգացնել փորձի ընթացքը դիտարկելու և եզրակացություն ձևակերպելու հմտությունները։

Անհրաժեշտ նյութեր

· Կանաչ տերև,

· ջուր,

· էթիլային սպիրտ,

· յոդի լուծույթ,

· փորձանոթ կամ համապատասխան տարա,

· պինցետ,

· ջրային բաղնիք,

· պաշտպանիչ ձեռնոցներ և ակնոցներ։

Աշխատանքի ընթացք

1. Քննարկել ֆոտոսինթեզի գործընթացը և պարզել, թե ինչու կարող է տերևում օսլա կուտակվել։

2. Տերևը կարճ ժամանակ պահել տաք ջրում։

3. Տերևը տեղադրել սպիրտի մեջ և ջրային բաղնիքի միջոցով, ուսուցչի վերահսկողությամբ, հեռացնել քլորոֆիլը։ Սպիրտը դյուրավառ է, ուստի այն չի կարելի տաքացնել բաց կրակի վրա։

4. Գունազրկված տերևը ողողել ջրով։

5. Տերևի վրա ավելացնել յոդի լուծույթ։

6. Դիտարկել գույնի փոփոխությունը։

7. Կապտասև կամ մուգ հատվածների առաջացումը կապել օսլայի առկայության հետ։

8. Քննարկել ստացված արդյունքները և ձևակերպել եզրակացություն։

Ակնկալվող արդյունք

Մասնակիցները փորձով կհաստատեն տերևում օսլայի առկայությունը և կկարողանան բացատրել դրա կապը ֆոտոսինթեզի հետ։

 

Օր 3․ Կատարված աշխատանքների ամփոփում և ներկայացում

Նպատակներ

· Ամփոփել աշխատարանի ընթացքում ձեռք բերված գիտելիքներն ու հմտությունները։

· Վերլուծել իրականացված փորձերն ու դիտարկումները։

· Զարգացնել աշխատանքի ներկայացման և գիտական հաղորդակցության հմտությունները։

· Կատարված աշխատանքները հրապարակել մասնակիցների բլոգներում։

Աշխատանքի ընթացք

1. Առաջին և երկրորդ օրերի աշխատանքների համատեղ քննարկում։

2. Մանրադիտակային աշխատանքի արդյունքների ներկայացում։

3. Օսլայի հայտնաբերման փորձի ընթացքի և արդյունքների քննարկում։

4. Խմբերով կամ անհատական պատրաստել կարճ ներկայացումներ։

5. Պատրաստել բլոգային հրապարակումներ՝ ներառելով՝

o աշխատանքի թեման,

o նպատակը,

o օգտագործված նյութերն ու սարքավորումները,

o աշխատանքի ընթացքը,

o լուսանկարներ կամ տեսանյութեր,

o դիտարկումները,

o ստացված արդյունքը,

o եզրակացությունը։

6. Մասնակիցների աշխատանքների ներկայացում և փոխադարձ քննարկում։

7. Աշխատարանի ընդհանուր ամփոփում և հետադարձ կապ։

Եռօրյա աշխատարանի վերջնական արդյունքը

Աշխատարանի ավարտին մասնակիցները կունենան մանրադիտակով աշխատանքի գործնական փորձ, կիրականացնեն տերևում օսլայի հայտնաբերման փորձ, կծանոթանան կենսաբանության փորձարարական և նախագծային ուսուցման մեթոդներին և իրենց աշխատանքի արդյունքները կներկայացնեն անհատական բլոգներում։

 

Ամառային առաջադրանքների փաթեթ

 

1․«Բնությունը լուսանկարներում»

Սովորողը ամռան ընթացքում լուսանկարում է 5-7 բնական երևույթ կամ կենդանի օրգանիզմ՝ բույս, միջատ, թռչուն, ծառ, ծաղիկ, սունկ, գետ, ամպ և այլն։

Յուրաքանչյուր նկարի տակ գրում է կարճ բացատրություն՝
ինչ է պատկերված,
որտեղ է նկարվել,
ինչ կենսաբանական նշանակություն ունի։

10-11-12-րդ դասարանների առարկայական ծրագիրը

 

2026-2027 ուստարվա կենսաբանության 10-11-12-րդ դասարանների առարկայական ծրագիրը ըստ ուսումնական բնագավառի նոր չափորոշիչների եւ ըստ հեղինակային կրթական ծրագրերի պահանջների

 

9-րդ դասարանի առարկայական ծրագիր

 «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրում 9-րդ դասարանում կենսաբանության  դասընթացի  ծրագիրն և գնահատման համակարգը հիմնված է հանրակրթության պետական չափորոշիչների,  ինչպես նաև կենսաբանության առարկայական չափորոշիչների և «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի  հեղինակային այլընտրանքային կրթական ծրագրի պահանջների վրա:  

9-րդ դասարանի կենսաբանության դասավանդումը նպատակ ունի սովորողի մոտ ձևավորել հետևյալ կարողությունները՝

Հետազոտական աշխատանքի թեմաներ

1․Նյարդային համակարգ և վարք

Նեյրոպլաստիկությունը՝ ինչպես է ուղեղը հարմարվում փոփոխություններին

• Հետազոտել ուղեղի զարգացման վրա երաժշտության, լեզուների կամ վարժանքների ազդեցությունը։