Եռօրյա աշխատարանի ամփոփում

 

Թեմա՝ «Կենսաբանության ուսուցումը փորձի և հետազոտության միջոցով»
Տևողություն՝ 3 օր
Մասնակիցներ՝ 4 սովորող

Եռօրյա աշխատարանի ընթացքում  սովորողները հնարավորություն ունեցան  կենսաբանության ուսուցումը դիտարկել և իրականացնել փորձարարական ու հետազոտական աշխատանքի միջոցով։ Աշխատարանի հիմնական նպատակն էր զարգացնել կենսաբանական երևույթները դիտարկելու, փորձեր իրականացնելու, արդյունքները վերլուծելու և սեփական աշխատանքը ներկայացնելու հմտությունները։

Առաջին օրը սովորողները ծանոթացան աշխատարանի ծրագրին և կրթահամալիրում կենսաբանության դասավանդման տարբեր մոտեցումներին։ Քննարկեցինք փորձարարական, նախագծային և հետազոտական ուսուցման հնարավորությունները, բնագիտական դիտարկումների և սովորողի ինքնուրույն աշխատանքի կարևորությունը։ Առանձնահատուկ տեղ հատկացվեց մանրադիտակով աշխատանքին․ սովորողները ծանոթացան մանրադիտակի կառուցվածքին, աշխատանքի սկզբունքին և անվտանգության կանոններին, պատրաստեցին պարզ մանրադիտակային նմուշ և դիտարկեցին բուսական բջիջներ։ Դիտարկումների արդյունքում նրանք նկարագրեցին և գրանցեցին տեսած կառուցվածքները։

Երկրորդ օրը իրականացվեց «Ֆոտոսինթեզի արդյունքում տերևում առաջացած օսլայի հայտնաբերումը» փորձը։ Սովորողները նախ քննարկեցին ֆոտոսինթեզի և օսլայի առաջացման կապը, այնուհետև փորձնական եղանակով հեռացրին տերևի քլորոֆիլը և յոդի լուծույթի միջոցով հայտնաբերեցին օսլայի առկայությունը։ Փորձի ընթացքում նրանք հետևեցին գունային փոփոխություններին, համադրեցին ստացված արդյունքները կենսաբանական գործընթացների հետ և ձևակերպեցին եզրակացություններ։ Աշխատանքի ընթացքում կարևոր էր նաև անվտանգության կանոնների պահպանումը։

Դալլաքյան Մարիամի ամփսփումը` այստեղ։

Միքայելյան Եվայի ամփոփումերը կարող եք կարդալ` 1, 2:

Երրորդ օրը նվիրվեց կատարված աշխատանքների ամփոփմանը, արդյունքների քննարկմանն ու ներկայացմանը։ 

Աշխատարանի ընթացքում սովորողները ոչ միայն ձեռք բերեցին նոր գիտելիքներ և գործնական հմտություններ, այլև հնարավորություն ունեցան հասկանալու, որ կենսաբանությունը կարելի է ուսումնասիրել ոչ միայն տեսական նյութի միջոցով, այլև դիտարկելով, փորձարկելով, հետազոտելով և սեփական եզրակացությունները ձևակերպելով։

Եռօրյա աշխատարանի ավարտին մասնակիցները կարողացան ինքնուրույն աշխատել մանրադիտակով, կատարել պարզ կենսաբանական փորձ, արձանագրել և վերլուծել դիտարկումները, ձևակերպել եզրակացություններ և ներկայացնել կատարված աշխատանքը։ 

Եռօրյա աշխատարան կենսաբանություն առարկայից

 

 

Թեմա՝ «Կենսաբանության ուսուցումը փորձի և հետազոտության միջոցով»

Տևողություն՝ 3 օր

Նպատակ՝ մասնակիցներին ծանոթացնել կրթահամալիրում կենսաբանության դասավանդման մոտեցումներին, զարգացնել մանրադիտակով աշխատելու և կենսաբանական փորձեր իրականացնելու հմտությունները, ինչպես նաև ձևավորել կատարված աշխատանքը վերլուծելու, ներկայացնելու և բլոգներում հրապարակելու կարողություն։

Օր 1․ Ծանոթացում, կենսաբանության դասավանդման մեթոդներ և աշխատանք մանրադիտակով

Նպատակ՝

· Մասնակիցների և աշխատարանի ծրագրի ներկայացում։

· Ծանոթացում կրթահամալիրում կենսաբանության դասավանդման մեթոդներին։

· Հետազոտական և փորձարարական ուսուցման առանձնահատկությունների քննարկում։

· Մանրադիտակի կառուցվածքի և աշխատանքի սկզբունքների ուսումնասիրություն։

· Մանրադիտակով գործնական աշխատանքի իրականացում։

Աշխատանքի ընթացք

1. Մասնակիցների ծանոթացում և աշխատարանի նպատակների ներկայացում։

2. Քննարկում՝ «Ինչպե՞ս կարելի է կենսաբանությունը սովորել դիտարկման, փորձի և հետազոտության միջոցով»։

3. Կրթահամալիրում կիրառվող կենսաբանության դասավանդման մեթոդների ներկայացում՝

o փորձարարական ուսուցում,

o նախագծային աշխատանք,

o բնագիտական դիտարկումներ,

o հետազոտական առաջադրանքներ,

o սովորողի ինքնուրույն աշխատանքի կազմակերպում,

o աշխատանքի լուսաբանում բլոգում։

4. Մանրադիտակի հիմնական մասերի ներկայացում և աշխատանքի անվտանգության կանոնների քննարկում։

5. Մանրադիտակային պատրաստուկի պատրաստում։

6. Բուսական բջիջների դիտարկում մանրադիտակով։

7. Դիտարկված կառուցվածքների նկարագրում, նկարում կամ լուսանկարում։

8. Օրվա վերջում՝ կարճ քննարկում և արդյունքների ամփոփում։

Ակնկալվող արդյունք

Մասնակիցը կկարողանա ճիշտ օգտվել մանրադիտակից, պատրաստել պարզ մանրադիտակային նմուշ և ներկայացնել իր դիտարկումները։

Օր 2․ Տերևում օսլայի հայտնաբերում յոդի միջոցով

Թեմա

«Ֆոտոսինթեզի արդյունքում տերևում առաջացած օսլայի հայտնաբերումը»

Նպատակ

· Հասկանալ ֆոտոսինթեզի և օսլայի առաջացման կապը։

· Ծանոթանալ տերևից քլորոֆիլի հեռացման եղանակին։

· Փորձով հայտնաբերել օսլայի առկայությունը տերևում։

· Զարգացնել փորձի ընթացքը դիտարկելու և եզրակացություն ձևակերպելու հմտությունները։

Անհրաժեշտ նյութեր

· Կանաչ տերև,

· ջուր,

· էթիլային սպիրտ,

· յոդի լուծույթ,

· փորձանոթ կամ համապատասխան տարա,

· պինցետ,

· ջրային բաղնիք,

· պաշտպանիչ ձեռնոցներ և ակնոցներ։

Աշխատանքի ընթացք

1. Քննարկել ֆոտոսինթեզի գործընթացը և պարզել, թե ինչու կարող է տերևում օսլա կուտակվել։

2. Տերևը կարճ ժամանակ պահել տաք ջրում։

3. Տերևը տեղադրել սպիրտի մեջ և ջրային բաղնիքի միջոցով, ուսուցչի վերահսկողությամբ, հեռացնել քլորոֆիլը։ Սպիրտը դյուրավառ է, ուստի այն չի կարելի տաքացնել բաց կրակի վրա։

4. Գունազրկված տերևը ողողել ջրով։

5. Տերևի վրա ավելացնել յոդի լուծույթ։

6. Դիտարկել գույնի փոփոխությունը։

7. Կապտասև կամ մուգ հատվածների առաջացումը կապել օսլայի առկայության հետ։

8. Քննարկել ստացված արդյունքները և ձևակերպել եզրակացություն։

Ակնկալվող արդյունք

Մասնակիցները փորձով կհաստատեն տերևում օսլայի առկայությունը և կկարողանան բացատրել դրա կապը ֆոտոսինթեզի հետ։

 

Օր 3․ Կատարված աշխատանքների ամփոփում և ներկայացում

Նպատակներ

· Ամփոփել աշխատարանի ընթացքում ձեռք բերված գիտելիքներն ու հմտությունները։

· Վերլուծել իրականացված փորձերն ու դիտարկումները։

· Զարգացնել աշխատանքի ներկայացման և գիտական հաղորդակցության հմտությունները։

· Կատարված աշխատանքները հրապարակել մասնակիցների բլոգներում։

Աշխատանքի ընթացք

1. Առաջին և երկրորդ օրերի աշխատանքների համատեղ քննարկում։

2. Մանրադիտակային աշխատանքի արդյունքների ներկայացում։

3. Օսլայի հայտնաբերման փորձի ընթացքի և արդյունքների քննարկում։

4. Խմբերով կամ անհատական պատրաստել կարճ ներկայացումներ։

5. Պատրաստել բլոգային հրապարակումներ՝ ներառելով՝

o աշխատանքի թեման,

o նպատակը,

o օգտագործված նյութերն ու սարքավորումները,

o աշխատանքի ընթացքը,

o լուսանկարներ կամ տեսանյութեր,

o դիտարկումները,

o ստացված արդյունքը,

o եզրակացությունը։

6. Մասնակիցների աշխատանքների ներկայացում և փոխադարձ քննարկում։

7. Աշխատարանի ընդհանուր ամփոփում և հետադարձ կապ։

Եռօրյա աշխատարանի վերջնական արդյունքը

Աշխատարանի ավարտին մասնակիցները կունենան մանրադիտակով աշխատանքի գործնական փորձ, կիրականացնեն տերևում օսլայի հայտնաբերման փորձ, կծանոթանան կենսաբանության փորձարարական և նախագծային ուսուցման մեթոդներին և իրենց աշխատանքի արդյունքները կներկայացնեն անհատական բլոգներում։

 

Ամառային առաջադրանքների փաթեթ

 

1․«Բնությունը լուսանկարներում»

Սովորողը ամռան ընթացքում լուսանկարում է 5-7 բնական երևույթ կամ կենդանի օրգանիզմ՝ բույս, միջատ, թռչուն, ծառ, ծաղիկ, սունկ, գետ, ամպ և այլն։

Յուրաքանչյուր նկարի տակ գրում է կարճ բացատրություն՝
ինչ է պատկերված,
որտեղ է նկարվել,
ինչ կենսաբանական նշանակություն ունի։

10-11-12-րդ դասարանների առարկայական ծրագիրը

 

2026-2027 ուստարվա կենսաբանության 10-11-12-րդ դասարանների առարկայական ծրագիրը ըստ ուսումնական բնագավառի նոր չափորոշիչների եւ ըստ հեղինակային կրթական ծրագրերի պահանջների

 

9-րդ դասարանի առարկայական ծրագիր

 «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրում 9-րդ դասարանում կենսաբանության  դասընթացի  ծրագիրն և գնահատման համակարգը հիմնված է հանրակրթության պետական չափորոշիչների,  ինչպես նաև կենսաբանության առարկայական չափորոշիչների և «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի  հեղինակային այլընտրանքային կրթական ծրագրի պահանջների վրա:  

9-րդ դասարանի կենսաբանության դասավանդումը նպատակ ունի սովորողի մոտ ձևավորել հետևյալ կարողությունները՝

Հետազոտական աշխատանքի թեմաներ

1․Նյարդային համակարգ և վարք

Նեյրոպլաստիկությունը՝ ինչպես է ուղեղը հարմարվում փոփոխություններին

• Հետազոտել ուղեղի զարգացման վրա երաժշտության, լեզուների կամ վարժանքների ազդեցությունը։

7-րդ դասարան Կենսաբանություն առարկայի ծրագիր

 ՀՀ «ՄԽԻԹԱՐ ՍԵԲԱՍՏԱՑԻ» ԿՐԹԱՀԱՄԱԼԻՐ 7-րդ դասարան

Սովորողների համար գիտելիք և ըմբռնում ձեռք բերելու հնարավորություն ստեղծել՝

 

1) Երկրի վրա կենդանի օրգանիզմների բազմազանության վերաբերյալ,

2) կենդանի օրգանիզմների կառուցվածքի և գործառույթների փոխկապակցվածության վերաբերյալ,

3) օրգանիզմների ժառանգականության և էվոլյուցիայի ժամանակակից պատկերացումների վերաբերյալ,

4) ժամանակակից էկոլոգիական հիմնախնդիրների վերաբերյալ և ծանոթանալ դրանց լուծման հիմնական սկզբունքներին,

5) իրենց մարմնի կառուցվածքի, գործառույթների և հիգիենայի վերաբերյալ։

 

Զարգացնել և ձեռք բերել կարողություններ և հմտություններ՝

 

1) կառուցելու և կիրառելու կենսաբանության մասին գիտելիք,

2) հասկանալու գիտության բնույթը կենսաբանության համատեքստում,

3) գնահատելու կենսաբանության, քիմիայի, ֆիզիկայի և այլ գիտակարգերի միջև գոյություն ունեցող կապերը,

4) իրականացնելու գիտական հետազոտություններ,

5) մտածելու գիտականորեն և քննադատաբար,

6) լինելու ստեղծարար,

7) լուծելու խնդիրներ կենսաբանության համատեքստում անհատապես կամ համագործակցային խմբերով,

8) հասկանալու գիտական լեզուն և հաղորդակցվելու՝ ներկայացնելով կենսաբանությանը առնչվող հարցերի վերաբերյալ գաղափարներ և տեսակետներ,

9) տեղյակ լինելու կենսաբանության սոցիալական, էթիկական, տնտեսական, բնապահպանական և տեխնոլոգիական կիրառություններին,

10) ունենալու փաստարկված կարծիք կենսաբանությանը առնչվող թեմաների վերաբերյալ:

Թեմատիկ պլան: Դասընթացի նպատակն էուսուցանել հմտություններ և կարողություններ կենդանի օրգանիզմների կառուցվածքի, կեսագործնեության      առանձնահատկությունների,      բնության հետ փոխհարաբերությունների մասին:
 

Դասընթացի նպատակն է ուսուցանել հմտություններ և կարողություններ կենդանի օրգանիզմների կառուցվածքի,կեսագործնեության առանձնահատկությունների, շրջապատող բնության հետ փոխհարաբերությունների մասին:

1.Ներածություն – կենդանի համակարգեր,կյանքի կազմավորվածության մակարդակներ:

2.Նախակորիզավորների թագավորություն:

1.Ընդհանուր բնութագիրը,

ծագումը

2.Բակտերիաների կառուցվածքը

3.Նախակորիզավորների դերը բնական համակեցություններում և մարդու կյանքում: 

3.Սնկերի թագավորություն:

1.Ընդհանուր բնութագիրը,ծագումը, միաբջիջ և բազմաբջիջ սնկերի կառուցվածքը:

2.Սնկերի հիմնական խմբերը` մակաբույծ և օգտակար սնկեր3.Սնկերի օգտագործումը սննդի և մանրէակենսա բանական արդյունաբերության մեջ: 

4.Բույսերի թագավորություն – Ստորակարգբույսերի ենթաթագավորություն - ջրիմուռների,քարաքոսների ընդհանուր բնութագիրը,կառուցվածքային առանձնահատ

կությունները,դերը բնության մեջ և գործնական նշանակությունը: 

5.Բարձրակարգ բույսերի ենթաթագավորություն:

• Սպորավոր բույսեր:
• Մամուռների, ձիաձետերի,պտերանմանների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, տարածվածությունները  և դերը բնության մեջ:
• Սերմավոր բույսեր:Մերկասերմերի և ծածկասերմերի կառուցվածքը, առանձնահատկություններ

6.Կենդանիների թագավորություն:

Նախակեդանիների ենթաթագավորություն:Ընդհանուր բնութագիրը, դասակարգումը, 

Բազմաբջիջների ենթաթագավորություն:

Ընդհանուր բնութագիրը,  կենսագործնեության և կառուցվածքի առանձնահատկությունները:

7.Աղեխորշավորների տիպ:Բազմազանությունը, կառուցվածքի,կենսագործնեության,բազմացման առանձնահատկությունները:

8.Կլոր և տափակ որդերի տիպ:Ընդհանուր բնութագիրը: Մակաբույծ որդերից առաջացող հիվանդություները և դրանցից զերծ մնալու միջոցները:

Օղակավոր որդերի տիպ:Ընդհանուր բնութագիրը,ծագումը,դերը բնության մեջ և մարդու կյանքում: 

9.Փափկամարմիների տիպ:

Կառուցվածքի,կենսագործունեության առանձնահատկությունները,դերը բնության մեջ և մարդու կյանքում:   

10.Հոդվածոտանիների տիպ:

Կառուցվածքի,կենսագործ նեության առանձնահատկությունները,դերը բնության մեջ և մարդու կյանքում:Շերամապահությունը և մեղվաբուծությունը Հայաստանում (արարատյան որդան կարմիր) .

11.Քորդվորների տիպ: Ընդհանուր բնութագիրը կենսագործնեության և կառուցվածքի առանձնահատկությունները:Նշտարիկի կառուցվածքը և կենսագործնեությունը:

12.Հայաստանում հանդիպող ձկները և դրանց պահպանությունը:

13.Երկկենցաղների դաս:

 Կառուցվածքը,կենսգաործնեության առանձնահատկությունները, դերը բնության մեջ և մարդու կյանքում:

14.Սողուների դաս:

Թեփուկավորներ , կոկորդիլոսներ: Ընդհանուր բնութագիրը,ծագումը, կառուցվածքային և կենսգաործունեության առանձնահատկությունները: 

15.Թռչուների դաս:

1.Ընդհանուր բնութագիրը,

ծագումը, բազմացումը և զարգացումը, կենսագործնեությանառանձնահատկությունները,  դերը   բնության մեջ և մարդու կյանքում:

2.Հայաստանում հանդիպող թռչունները և դրանց պահպանությունը:

16.Կաթնասունների դաս:

1.Կառուցվածքը,կենսագործնեության առանձնահատկությունները, դերը բնության մեջ և մարդու կյանքում:

2.Հայաստանում հազվադեպ հանդիպող տեսակների պահպանման միջոցառումներ: