8-րդ դասարանի կենսաբանության առարկայի առաջադրանքների փաթեթ

Դասագիրքը՝տես այստեղ։

Դաս 1 (08.09-12.09)

Մարդու օրգաններ,բջիջ, հյուսվածք, օրգան- համակարգեր, հյուսվածքներ, դրանց տեսակները:

Լրացուցիչ աշխատանք:

Գտիր հետաքրքիր տեղեկություններ հյուսվածքների , բջիջների  կառուցվածքների վերաբերյալ,պատրաստիր ուսումնական նյութ:

Դաս 2 (15․09-19․09)

Պատասխանում եք՝

Մարդու օրգաններ,բջիջ, հյուսվածք, օրգան- համակարգեր, հյուսվածքներ, դրանց տեսակները:Էջ՝4-9/2-րդ գրքով/

Նոր թեմա՝

Օրգանիզմի կենսական գործառությների կարգավորման  եղանակները:Գեղձեր,   տեսակները,      ֆունկցիաները: Էջ՝19-23/1-ին գրքով/, 14-17/2-րդ գրքով/։
Լրացուցիչ աշխատանք:

Նկարագրեք որևէ գեղձի ֆուկցիայի խանգարման հետևանքով առաջացած հիվանդություն, եթե ունեք բժիշկ բարեկամ , վերցրեք հարցազրույց որևէ գեղձի ֆունկցիոնալ խանգարման հետևանքով առաջացած հիվանդության վերաբերյալ և պատրաստեք ուսումնական նյութ:

Դաս 3 (22․09-26․09)

Պատասխանում եք՝

Գեղձեր,   տեսակները,      ֆունկցիաները: Էջ՝19-23/1-ին գրքով/, 14-17/2-րդ գրքով/։
Լրացուցիչ աշխատանք:

Նկարագրեք որևէ գեղձի ֆուկցիայի խանգարման հետևանքով առաջացած հիվանդություն, եթե ունեք բժիշկ բարեկամ , վերցրեք հարցազրույց որևէ գեղձի ֆունկցիոնալ խանգարման հետևանքով առաջացած հիվանդության վերաբերյալ և պատրաստեք ուսումնական նյութ:

Նոր թեմա

Նյարդային համակարգ, կառուցվածքը, ֆունկցիան։

Դաս 4 (28.9-02.10)

Պատասխանում եք՝

Գեղձեր,   տեսակները,      ֆունկցիաները: Էջ՝19-23/1-ին գրքով/, 14-17/2-րդ գրքով/։
Լրացուցիչ աշխատանք:

Նկարագրեք որևէ գեղձի ֆուկցիայի խանգարման հետևանքով առաջացած հիվանդություն, եթե ունեք բժիշկ բարեկամ , վերցրեք հարցազրույց որևէ գեղձի ֆունկցիոնալ խանգարման հետևանքով առաջացած հիվանդության վերաբերյալ և պատրաստեք ուսումնական նյութ:

Նոր թեմա

Նյարդային համակարգ, կառուցվածքը, ֆունկցիան,հիվանդությունները:
Լրացուցիչ աշխատանք:

Գտնել տեղեկություններ նյարդային հիվանդությունների վերաբերյալ, որոնք են  դրանց առաջացման պատճառները և կանխարգելման մեթոդները,պատրաստել  ուսումնական նյութ:

Դաս 5(06․10-10․10)

Կրկնում ենք ողջ անցածը՝

1․Մարդու օրգաններ,բջիջ, հյուսվածք, օրգան- համակարգեր, հյուսվածքներ, դրանց տեսակները:Էջ՝4-9/2-րդ գրքով/

2․Գեղձեր,   տեսակները,      ֆունկցիաները: Էջ՝19-23/1-ին գրքով/, 14-17/2-րդ գրքով/։

3․Նյարդային համակարգ, կառուցվածքը, ֆունկցիան,հիվանդությունները:

Պատրաստվում եք բանավոր հարցման, կարգի եք բերում բլոգները, նշանակելու եմ ամփոփիչ գնահատականները։

Դաս 6(13․10-17․10)

Նոր թեմա

Նյարդային համակարգ, ողնուղեղի կառուցվածքը, ֆունկցիան,հիվանդությունները:Էջ 32-36

Դաս 7 (27.10-30.10)

Աշխատանք տանը

1. Որտե՞ղ է գտնվում մարդու ողնուղեղը․
ա) Գանգի խոռոչում
բ) Ողնաշարի խողովակի ներսում
գ) Փորի խոռոչում
դ) Կրծքավանդակի խոռոչում

---

2. Ողնուղեղի հիմնական գործառույթներից ո՞րն է․
ա) Արյան շրջանառության կառավարումը
բ) Մարսողական ֆերմենտների արտադրությունը
գ) Նյարդային ազդակների հաղորդումն ու ռեֆլեքսների իրականացումը
դ) Ջերմաստիճանի կարգավորումը

---

3. Ողնուղեղը արտաքինից ծածկված է․
ա) Միայն մաշկով
բ) Մի շերտ թաղանթով
գ) Երեք թաղանթով՝ ամուր, ցանցանման և փափուկ
դ) Միայն ճարպային շերտով

---

4. Ողնուղեղը պայմանականորեն բաժանվում է․
ա) Գորշ և սպիտակ նյութերի
բ) Կեղևի և միջուկների
գ) Գորշ նյութ՝ ներսում, սպիտակ նյութ՝ դրսում
դ) Մինչև գլխուղեղի և հետագծային մասերի

---

5. Ողնուղեղի վնասման դեպքում հիմնականում․
ա) Վատանում է տեսողությունը
բ) Վատանում է լսողությունը
գ) Կորցվում է շարժվելու կամ զգալու ունակությունը մարմնի որոշ մասերում
դ) Դանդաղում է շնչառությունը

Նոր թեմա

Գլխուղեղի բաժինների (երկարավուն ուղեղ, կամրջակ,ուղեղիկ, միջին ուղեղ, միջանկյալ ուղեղ , մեծ կիսագնդներ) կառուցվածքը և ֆունկցիաները։Էջ՝ 37-40։

Դաս8 (3.11-7.11)

Աշխատանք տանը

Սովորել

Գլխուղեղի բաժինների (երկարավուն ուղեղ, կամրջակ,ուղեղիկ, միջին ուղեղ, միջանկյալ ուղեղ , մեծ կիսագնդներ) կառուցվածքը և ֆունկցիաները

1․ Գլխուղեղի ո՞ր բաժինն է պատասխանատու մտածողության, հիշողության և կամավոր շարժումների համար․
ա) Կենսաբանական երկարավուն ուղեղը
բ) Միջին ուղեղը
գ) Կեղևը (մեծ կիսագնդերի կեղևը) 
դ) Կրծքային ողնուղեղը

---

2․ Ո՞ր բաժինն է կարգավորում հավասարակշռությունը և շարժումների կոորդինացիան․
ա) Հիպոթալամուսը
բ)  Ուղեղիկը
գ) Կեղևը
դ) Թալամուսը

---

3․ Ո՞ր բաժինն է վերահսկում շնչառությունը և սրտի աշխատանքը․
ա) Երկարավուն ուղեղը 
բ) Միջին ուղեղը
գ) Փոքր ուղեղը
դ) Կեղևը

---

4․ Ո՞ր հատվածում են գտնվում զգայարաններից եկող ազդակների կենտրոնները՝ լսողության, տեսողության, հոտառության և այլն․
ա) Ուղեղիկում
բ) Երկարավուն ուղեղում
գ) Մեծ կիսագնդերի կեղևում ՝քունքային և ծոծրակային
դ) Թալամուսում

---

5․ Ինչ է կատարում ենթատեսաթումբը
ա) Կարգավորում է շարժումները
բ) Կարգավորում է մարմնի ջերմաստիճանը, քունը, ծարավը և հորմոնների աշխատանքը 
գ) Կառավարում է մկանային տոնուսը
դ) Պահպանում է հավասարակշռությունը

Նոր Թեմա՝

Զգայարաններ և վերլուծիչներ։

Դաս 9(10․11-14․11)

Պատրաստվում եք բանավոր հարցման, կարգի եք բերում բլոգները, նշանակելու եմ ամփոփիչ գնահատականները։

Կրկնում եք՝

1. Նյարդային համակարգ, ողնուղեղի կառուցվածքը, ֆունկցիան,հիվանդությունները:Էջ 32-36
2. Գլխուղեղի բաժինների (երկարավուն ուղեղ, կամրջակ,ուղեղիկ, միջին ուղեղ, միջանկյալ ուղեղ , մեծ կիսագնդներ) կառուցվածքը և ֆունկցիաները։Էջ՝ 37-40։

Դաս 10(17․11-21․11)

Աշխատանք տանը

Տեսողական վերլուծիչ կառուցվածքը և ֆունկցիան։Էջ 46-51։

ԹԵՍՏ 

1․ Ո՞րն է կատարում աչք մտնող լույսի կարգավորում (ավելի լայն կամ նեղ անցք):
ա) Ոստայնաթաղանթ
բ) Իլիկ (ծիածանաթաղանթ)
գ) Սաթափայլ մարմին
դ) Բիբ

---

2․Ո՞րն է պատասխանատու տեսողական գրգռման ընդունման և նյարդային ազդակի ձևավորման համար:
ա) Ցանցաթաղանթ (ռեցեպտորային շերտը)
բ) Սաթափայլ մարմինը
գ) Աչքի սպիտակուցեղեն թաղանթը
դ) Աչքի մկանները

---

3․Ինչպե՞ս է կոչվում այն տեղանքը ցանցաթաղանթ, որտեղ տեսողությունը ամենասուրն է:
ա) Կուր տեղ
բ) Դեղին բիծ
գ) Աչքի լեզվակ
դ) Լինզային կենտրոն

---

4. Ո՞րն է ճիշտ հերթականությունը տեսողական վերլուծիչի աշխատանքի ժամանակ:
ա) Աչք → տեսողական նյարդ → ուղեղի կեղև
բ) Ուղեղի կեղև → տեսողական նյարդ → աչք
գ) Աչք → ողնուղեղ → ուղեղ
դ) Աչք → միջանկյալ ուղեղ → ողնուղեղ

---

Դաս11(24.11-28.11)

Թեմա Լսողական վերլուծիչներ, կառուցվածքը   , ֆունկցիան, հիվանդությունները։

1․Ինչպե՞ս է ձայնային ալիքը վերածվում նյարդային ազդակի լսողական վերլուծիչում։

2․Ի՞նչ դեր ունի խխունջը  լսողական համակարգում, ինչո՞ւ է այն պարույրաձև ։

3․Ինչու՞ են միջին ականջի երեք ոսկրիկները կարևոր ՝ մուրճը, սալիկը,  ասպանդակն։

4․Ինչպե՞ս է ուղեղը տարբերակում բարձր ու ցածր հաճախականության ձայները։

5․Ինչու՞ է կարևոր Եվստախյան խողովակի  շնորհիվ թմբկաթաղանթի երկու կոմերում ճնշումների  հավասարեցումը լսողության գործընթացում։

Դաս12(01․12 - 05․12)

Թեմա Անդաստակային ապարտ , համային , հոտառական վերլուծիչներ, կառուցվածքը, ֆունկցիան։Էջ՝57-61։

1․Ի՞նչ է անդաստակային ապարատը, ինչպիսի՞ դեր է այն կատարում մարդու հավասարակշռության պահպանման մեջ։

2․Որտե՞ղ են գտնվում անդաստակային ապարատի կիսաբոլոր խողովակները ։

3․Ինչպե՞ս են տարբեր համերը (քաղցր, աղի, թթու, դառը, ումանամի) ընկալվում լեզվի համային կետիկների կողմից։

4․Որտե՞ղ է գտնվում հոտառական ընկալիչները , ինչպե՞ս են հոտային ազդակները ակտիվացնում հոտառական ռեցեպտորները։

5․Ինչու՞ է սառը կամ խոնավ օդը երբեմն թուլացնում հոտի զգացումը․ ինչ ֆիզիոլոգիական պատճառ ունի դա։

Դաս 14(08.12.- 12.12.)

Կրկնում եք հետևյալ թեմաները՝

1․Տեսողական վերլուծիչ կառուցվածքը և ֆունկցիան։Էջ 46-51։

2․Թեմա Լսողական վերլուծիչներ, կառուցվածքը   , ֆունկցիան, հիվանդությունները։

3․Անդաստակային ապարտ , համային , հոտառական վերլուծիչներ, կառուցվածքը, ֆունկցիան։Էջ՝57-61։

Դաս15(15.12_19.12)

Հենաշարժիչ համակարգ, բաժինները կառուցվածքը, ոսկրերի աճը։

Լրացուցիչ աշխատանք

Սովորել դասը պատրաստվել բանավոր հարցման։

Թեստ 

1․Մարդու մարմնի ո՞ր համակարգին է պատկանում կմախքը։
ա) Արտազատական
բ) Նյարդային
գ) Լսողական
դ)Հենաշարժիչ

2․Ո՞ր մասն է ապահովում ոսկրի երկարությամբ աճը։

ա) Աճառ 
բ) Շրջոսկր
գ) Օստեոն
դ) Ոսկրային խոռոչ

3․Ո՞ր տարիքային խմբում է արագ տեղի ունենում ոսկրերի աճը։
ա) Մեծահասակներ
բ) Կանանց մոտ 40+
գ) Մանկություն և հասունացման շրջան 
դ) Ծերություն

4․Ո՞ր նյութն է նպաստում ոսկրերի ամրությանը։
ա) Վիտամին C
բ) Վիտամին D և կալցիում 
գ) Ցինկ
դ) Ածխաթթու գազ

5․Ո՞ր ոսկրային հյուսվածքն է ավելի թեթև և ունի անցքեր (շրջանցիկ կառուցվածք)։
ա) Խիտ ոսկրային հյուսվածք
բ) Սպունգանման հյուսվածք 
գ) Մկանային հյուսվածք
դ) Աճառային հյուսվածք

Երրորդ ուսումնական շրջան
Դասը  16(02.02-06.02)

Աշխատանք տանը՝

Թեմա  Մկանների կառուցվածքը և գործողութունները:

1․Ինչպիսի՞ մկաններ կան մարդու օրգանիզմում, և ինչո՞վ են դրանք տարբերվում իրարից։

2․Ինչպե՞ս են մկանները կծկվում և թուլանում, և ինչ դեր ունի նյարդային համակարգը այդ գործընթացում։

3․Ինչո՞ւ են մկանները միշտ աշխատում զույգերով (օրինակ՝ ծալող և բացող մկաններ)։

4․Ինչպե՞ս են մկանները կապված ոսկրերի հետ, և ինչ դեր ունեն ջլերը շարժման ընթացքում։

5․Ինչո՞ւ է ֆիզիկական վարժությունը կարևոր մկանների առողջության և զարգացման համար։

Դաս 17(09։02-13.02.)

Արյան բաղադրությունը, ձևավոր տարրերը`էրիթրոցիտներ, լեյկոցիտներ, թրոմբոցիտներ,դրանց ֆունկցիաները, հիվանդությունը։Էջ 85-91։

Լրացուցիչ աշխատանք:

Պատրաստել տեսանյութ արյան բաղադրության և ձևավոր տարրերի վերաբերյալ, վերցնում եք հարցազրույց բարեկամ բժիշկներից հետևյալ թեմայով՝

ա/օրգանիզմի ինչ ֆունկցիոնալ խանգարումներ կարող են առաջացնել արյան ձևավոր տարրերի /էրիթրթցիտների, լեյկոցիտների, թրոմբոցիտների/ քանակական և ֆունկցոնալ խախտումները

բ/ որոնք են առաջին ախտանիշները

գ/որոնք են  կանխարգելիչ միջոցները։

Դաս 18(16․02-20․02)
Արյան մակարդում, Արյան խմբեր,էջ՝ 60-62:

1․Ինչո՞ւ է արյան մակարդումը կարևոր օրգանիզմի համար։ Ի՞նչ կարող է պատահել, եթե արյունը չմակարդվի կամ հակառակը՝ չափազանց արագ մակարդվի։

2․Համեմատե՛ք արյան մակարդման գործընթացը և արյան խմբերի տարբերությունները․ ինչո՞վ են դրանք կապված մարդու առողջության հետ, և ինչո՞վ են տարբերվում իրենց նշանակությամբ։

3․Բացատրե՛ք, թե ինչու արյան սխալ խումբ փոխներարկելիս կարող է առաջանալ վտանգավոր ռեակցիա։

4․Եթե մարդը ունի O (I) արյան խումբ, իսկ մյուսը՝ AB (IV), ո՞վ կարող է համարվել «ընդհանուր դոնոր» և ո՞վ՝ «ընդհանուր ռեցիպիենտ»։ Ինչո՞ւ։

5․Պատկերացրե՛ք, որ մարդու օրգանիզմում բացակայում է արյան մակարդման համար անհրաժեշտ որևէ գործոն (օրինակ՝ հեմոֆիլիայի դեպքում)։ Ինչպե՞ս դա կազդի մարդու առօրյա կյանքի և անվտանգության վրա։

Դաս19(23․02-27․02)

Կրկնում եք փետրվար ամսվա անցածը՝ պատրաստվում բանավոր հարցման։

Դաս 20(2․03-06․03)

 Սրտի կառուցվածքը և ֆունկցիան:Արյան և ավշային  շրջանառություն:Արյան շրջանառության մեծ և փոքր շրջաններ  1։Էջ47-53։

1․ Նկարագրել սրտի կառուցվածքը,նշել նախասրտերը և փորոքները, սրտում գտնվող փականների տեսակները, դրանց ֆունկցիաները։

2․Նկարագրել զարկերակների, երակների , մազանոթների կառուցվածքը, ֆունկցիաները, նշել հանդիպող բացառությունները։

Սրտամկանի ինֆարկտ,առողջ սիրտ,Ինսուլտ՝գլխուղեղի կաթված։

Դաս 21(2․09-13․03)

Արյան ճնշումը անոթներում։Էջ54-55

1 Ի՞նչ է արյան ճնշումը։
Ինչպե՞ս է առաջանում արյան ճնշումը արյան անոթներում։

---

2 Ո՞ր անոթներում է արյան ճնշումը ամենաբարձր։
Ինչո՞ւ է այն առավել բարձր զարկերակներում, քան երակներում։

---

3 Ի՞նչ գործոններ են ազդում արյան ճնշման վրա։
Բերեք առնվազն երկու օրինակ (օրինակ՝ սրտի կծկումների ուժը, անոթների լայնությունը և այլն)։

---

5 Ինչպե՞ս է փոխվում արյան ճնշումը զարկերակներից դեպի մազանոթներ և երակներ անցնելիս։
Ինչո՞ւ է այն աստիճանաբար նվազում։

---

5․Ինչո՞ւ է կարևոր պահպանել նորմալ արյան ճնշումը մարդու օրգանիզմում։
Ի՞նչ խնդիրներ կարող են առաջանալ շատ բարձր կամ շատ ցածր ճնշման դեպքում։

Դաս21(16․03-20․03)

Իմունային համակարգի կառուցվածքը և գործառույթները։ Էջ՝ 68 - 69։

1․Որո՞նք են իմունային համակարգի հիմնական օրգանները և ինչ դեր են նրանք կատարում օրգանիզմի պաշտպանության մեջ։

2․Ինչպե՞ս են լեյկոցիտները (սպիտակ արյան բջիջները) ճանաչում և ոչնչացնում օտար նյութերը կամ միկրոօրգանիզմները։

3․Ո՞րն է տարբերությունը բնածին (ոչ սպեցիֆիկ) և ձեռքբերովի (սպեցիֆիկ) իմունիտետի միջև։

4․Ինչպե՞ս է գործում պատվաստումը և ինչու՞ է այն օգնում օրգանիզմին պաշտպանվել հիվանդություններից։

5․Ինչպիսի՞ դեր ունեն հակամարմինները իմունային համակարգի աշխատանքում և ինչպես են նրանք պայքարում հիվանդածին միկրոօրգանիզմների դեմ։

Դաս22(30․03-05․04)

Նախագիծ

ԻՄՈՒՆԻՏԵՏ ԵՎ ԱՈՒՏՈԻՄՈՒՆ ԽՆԴԻՐՆԵՐ

---

Ներածություն

Մարդու օրգանիզմը մշտապես ենթարկվում է արտաքին միջավայրի ազդեցություններին՝ բակտերիաներ, վիրուսներ, սնկեր և այլ օտար գործոններ։ Դրանցից պաշտպանվելու համար ձևավորվել է բարդ և բարձր կազմակերպված պաշտպանական համակարգ՝ իմունիտետը։

Սակայն երբեմն այս համակարգը խախտվում է և սկսում է պայքարել սեփական բջիջների դեմ, ինչի արդյունքում առաջանում են աուտոիմուն հիվանդություններ։

---

 1. Իմունիտետի ընդհանուր բնութագիրը

Իմունիտետը օրգանիզմի պաշտպանական համակարգն է, որը ճանաչում և ոչնչացնում է օտար նյութերը (անտիգեններ)։

Իմունիտետի հիմնական գործառույթները՝

• Օտար մարմինների ճանաչում

• Պաշտպանություն վարակներից

• Հիվանդ բջիջների ոչնչացում

• Հիշողության ձևավորում (կրկնակի վարակների դեմ)

---

 2. Իմունիտետի տեսակները

1. Բնածին (ոչ սպեցիֆիկ)

• Առկա է ծննդից

• Արագ արձագանք

• Օրինակ՝ մաշկ, լորձաթաղանթներ, ֆագոցիտներ

2. Ձեռքբերովի (սպեցիֆիկ)

• Ձևավորվում է կյանքի ընթացքում

• Ունի հիշողություն

• Կատարում են լիմֆոցիտները

 Տեսակները՝

• Բնական (վարակվելուց հետո)

• Արհեստական (պատվաստում)

---

3. Իմունային համակարգի հիմնական բջիջները

• Լեյկոցիտներ (սպիտակ արյան բջիջներ)

• T-լիմֆոցիտներ – ոչնչացնում են վարակված բջիջները

• B-լիմֆոցիտներ – արտադրում են հակամարմիններ

• Ֆագոցիտներ – «կուլ են տալիս» մանրէները

---

Աուտոիմուն հիվանդություններ

Աուտոիմուն հիվանդությունները առաջանում են, երբ իմունային համակարգը սխալմամբ սկսում է հարձակվել սեփական հյուսվածքների վրա։

Պատճառներ՝

• Գենետիկական նախատրամադրվածություն

• Շրջակա միջավայրի ազդեցություն

• Վարակներ

• Հորմոնալ փոփոխություններ

---

 5. Աուտոիմուն հիվանդությունների օրինակներ

• Ռևմատոիդ արթրիտ

• Շաքարային դիաբետ (տիպ 1)

• Լուպուս

• Թիրեոիդիտ (վահանաձև գեղձի հիվանդություն)

• Մուլտիպլ սկլերոզ

 6. Ախտորոշում և բուժում

Ախտորոշում՝

• Արյան անալիզներ

• Հակամարմինների հայտնաբերում

• Գենետիկական հետազոտություն

Բուժում՝

• Իմունոսուպրեսիվ դեղեր

• Հորմոնալ թերապիա

• Կյանքի ձևի փոփոխություն

---

 7. Կանխարգելում

• Առողջ սնունդ 

• Ֆիզիկական ակտիվություն 

• Սթրեսի նվազեցում

• Պատվաստումներ

 Եզրակացություն

Իմունիտետը կենսական նշանակություն ունի մարդու առողջության համար։ Սակայն դրա խանգարումները կարող են բերել լուրջ հիվանդությունների։ Աուտոիմուն հիվանդությունների վաղ հայտնաբերումը և ճիշտ բուժումը կարևոր են կյանքի որակի պահպանման համար։

 Անհրաժեշտ գրականություն

1. Կենսաբանության դասագիրք

2. WHO (Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն) նյութեր

3. Գիտական հոդվածներ (PubMed, Nature)

Դաս 23(06․,4-10․04)

Շնչառական համակարգ:Կառուցվածքը:Էջ 74-77։

https://www.youtube.com/watch?v=EM2HMT1J4nI

https://www.youtube.com/watch?v=B6VdU3c0JYY

 Թեստ 

1. Ո՞րն է շնչառական համակարգի հիմնական գործառույթը։

A) Արյան շրջանառություն
B) Գազափոխանակություն
C) Մարսում
D) Շարժում

---

2. Ո՞ր օրգանն է շնչառական համակարգի սկզբում։

A) Թոքեր
B) Քթի խոռոչ
C) Բրոնխներ
D) Տրախեա

---

3. Որտե՞ղ է տեղի ունենում օդի մաքրման ,խոնավացման գործընթացը։

A) Թոքերում
B) Քթի խոռոչում
C) Բրոնխներում
D) Ալվեոլներում

---

4. Ի՞նչ է շնչափողը

A) Մկան
B) Խողովակ, որը օդը փոխանցում է թոքեր
C) Արյունատար անոթ
D) Նյարդ

---

5. Ի՞նչ են բրոնխները։

A) Արյան անոթներ
B) Աճառային  ճյուղավորվող խողովակներ
C) Մկաններ
D) Ոսկորներ

---

6. Որտե՞ղ է տեղի ունենում գազափոխանակությունը։

A) Բրոնխներում
B) Տրախեայում
C) Ալվեոլներում
D) Քթի խոռոչում

---

7. Ի՞նչ են ալվեոլները։

A) Մկանային հյուսվածք
B) Փոքր բշտիկներ թոքերում
C) Արյունատար անոթներ
D) Ոսկրային կառուցվածքներ

---

8. Ո՞ր օրգանն է ապահովում շնչառության շարժումները։

A) Սիրտը
B) Ստամոքսը
C) Ստոծանին
D) Լյարդը

---

9. Ի՞նչ դեր ունի ստոծանին շնչառության ժամանակ։

A) Արյուն է մղում
B) Փոփոխելով թոքերի ծավալը՝իրականացնում է շնչառական գործընթաց
C) Մարսում է սնունդը
D) Փոխանցում է նյարդային ազդակներ

10. Ո՞րն է օդի անցման ճիշտ հերթականությունը մարդու շնչառական համակարգում։

A) Քթի խոռոչ → Տրախեա → Բրոնխներ → Թոքեր
B) Քթի խոռոչ → Շնչափող  → Բրոխներ → Թոքեր
C) Տրախեա → Քթի խոռոչ → Թոքեր → Բրոնխներ
D) Բրոնխներ → Քթի խոռոչ → Տրախեա → Թոքեր

Դաս 24 (13․04-17․04)

Շնչառական շարժումներ, թոքերի կենսական տարողություն:ԷՋ՝78-80

Դաս 25 (20․04-24․04)

Նախագիծ՝ Շնչառական համակարգի հիվանդություններ

 1. Նպատակ

Ուսումնասիրել շնչառական համակարգի կառուցվածքը, հիմնական հիվանդությունները, դրանց առաջացման պատճառները և կանխարգելման միջոցները։

---

2. Ուղղորդող հիմնական հարց

👉 Ինչպե՞ս են շնչառական համակարգի հիվանդությունները ազդում մարդու առողջության վրա և ինչպե՞ս կարելի է կանխարգելել դրանք։

---

 3. Ենթահարցեր (ուղղորդող հարցեր)

 Կառուցվածք և ֆունկցիա

• Ի՞նչ օրգաններից է կազմված շնչառական համակարգը։
• Ինչպե՞ս է իրականացվում շնչառության գործընթացը։
• Ինչ դեր ունի թոքերը մարդու օրգանիզմում։

 Հիվանդություններ

• Որո՞նք են ամենատարածված շնչառական հիվանդությունները (օր.՝ գրիպ, բրոնխիտ, ասթմա, թոքաբորբ)։
• Ինչպե՞ս են առաջանում այդ հիվանդությունները։
• Որո՞նք են դրանց հիմնական ախտանիշները։

 Պատճառներ և ռիսկի գործոններ

• Ինչպե՞ս է ծխախոտը ազդում շնչառական համակարգի վրա։
• Ինչ ազդեցություն ունի օդի աղտոտվածությունը։
• Ինչպե՞ս են վիրուսներն ու բակտերիաները փոխանցվում։

 Կանխարգելում

• Ինչպե՞ս կարելի է պաշտպանվել շնչառական հիվանդություններից։
• Ինչ դեր ունի անձնական հիգիենան։
• Արդյո՞ք ֆիզիկական ակտիվությունը օգնում է կանխարգելմանը։

 Իրական կյանքի կապ

• Ինչպե՞ս են շնչառական հիվանդությունները ազդում մարդկանց առօրյայի վրա։
• Ինչպե՞ս փոխվեց մարդկանց վերաբերմունքը շնչառական հիվանդություններին COVID-19-ից հետո։

Դաս 19(1․03-04․04)

Մարսողության համակարգ , կառուցվածքը :Մարսողությունը բերանի խոռոչում:Մարսողական գեղձեր, դրանց կառուցվածքը և ֆունկցիան:

Սննդի բաղադրամասերը և դրանց նշանակությունը, Մարսողության նշանակությունը, մարսողական համակարգի կառուցվածքը:

Լրացուցիչ աշխատանք

Նյութրը նայել, փորձել հասկանալ։

Ամփոփիչ հարցեր

• ի՞նչ բաժիններից է կազմված մարսողական համակարգը
• որո՞նք են մարսողական գեղձերը նկարագրել դրանց ֆունկցիաները
• որտե՞ղ է սկսվում մարսողությունը

Դաս 20(.7.04_11.04)

Սննդի բաղադրամասերը և դրանց նշանակությունը, Մարսողության նշանակությունը, մարսողական համակարգի կառուցվածքը: Սովորում մարսողությունը աղիներում:

Պատրաստել ուսումնական նյութեր:Մարսողությունը մարսողական ուղղու տարբեր բաժնիններում:

Սնման հիգիենան, մարսողական օրգանների հիվանդություններ, դրանց կանխարգելումը:

Դաս 21(14․04-18․04)

Վիտամիններ, դրանց դերը մարդու կյանքում, վիտամինների թեր ֆունկցիայից առաջացող հիվանդություններ, դրանց ախտանիշները և կանխարգելումը: 

Ամփոփիչ հարցեր՝

• Ի՞նչ է օրգանիզմի ավիտամինոզը, թերվիտամինոզը, գերվիտամինոզը
• Ի՞նչ խմբերի են բաժանվում վիտամինները
• Նկարագրել 2 հիվանդություն, որոնք առաջանում են օրգանիզմում վիտամինների անբավարաության պատճառով։

Դաս22(21.04-25.04)

Քննարկում ենք վիտամինները,նոր հանձնարարվող թեման լինելու  է
մաշկի կառուցվածքը և ֆունկցիան:

1. Ինչպե՞ս է մաշկը պաշտպանում մեր օրգանիզմը.
2. Ի՞նչ գաղտնիք է թաքցնում մաշկը։

Դաս23(12.05_16.05) 

Արտաթորության համակարգ, երիկամների կառուցվածքը և ֆունկցիան։

Լրացուցիչ աշխատանք:

Պատրաստել ուսումնական նյութեր և  տեսադասեր:

Արտաթորության համակարգի, երիկամների հանդիպող հիվանդությունները 1, 2

Լրացուցիչ աշխատանք:

• Որո՞նք են համարվում արտաթորության օրգաններ։
• Նշել տարբեր օրգանների միջոցով օրգանիզմից արտազատվող նյութերը։
• Ի՞նչ կառուցված ունի նեյֆրոնը, ո՞րն է վերջինիս ֆունկցիան։

Դաս26()
Վերարտադրողական համակարգ, արական և իգական սեռական համակարգեր, սեռական բջիջներ, բեղմնավորում:
Պատրաստել ուսումնական նյութեր և  տեսադասեր:

Դաս27()

Բեղմնավորում և ներարգանդային զարգացում

Երեխայի ծնունդը ,աճը և զարգացումը
Պատրաստել ուսումնական նյութեր:

Դաս29()

Շարունակում ենք ուսումնասիրել ժառանգական հիվանդությունները 1, հեմոֆիլիա, դալտոնիզմ , 2րդ տիպի շաքարային դիաբետ     դրանց     ախտանիշները      հնարավոր      բուժումը,               փոխանցման ճանապարհները, վտանգը: